Dr.vet. R. Boztepe -Deutschland

Ayrıntılar

Kategori: Akademische Stellungnahmen Türkei

COM_CONTENT_PUBLISHED_DATE_ON

Adile Pannicke tarafından yazıldı.

Gösterim: 85

Der Text liegt uns momentan leider nur in türkischer Sprache vor. Die Übersetzung des Textes wird bald folgen. Danke für Ihr Verständniss.

Verfasser: Dr.vet. R. B o z t e p e - Deutschland

Veteriner Hekim Bakis Acisiyla Kurban Bayrami Mesaji Hayvanlari korumanin bir kamu yarari konusu oldugunu ve bu nedenle de hayvana kesilmeden önce ve kesilme esnasinda kacinabilinir acilarin verilmesinin ve caninin yakilmasinin dogru olmadigina akli basinda hicbir birey karsi cikamaz. Fakat biliyoruz ki bir cok toplum ve kültürde hayvanlarin gereksiz agrilar ve acilara karsi korunmasi, dini veya meslegi yerine getirme serbestligi ile esit tutulmustur. Bir dini davranisi ya da gelenegi yerine getirme faaliyeti bir baska canliya aci veya izdarap cektirmeyi hakli kilmaz. Özellikle islam dininde hayvanlarin bayiltmadan kesilmesine yönelik bir zorunluluk söz konusu olmadigini bilmekteyiz. Bu konuda en aciklayici ayet: "İnnemâ harreme aleykumul meytete veddeme ve lahmel hınzîri ve mâuhılle li gayrillâhi bih(bihî), fe menıdturra gayre bâgın ve lâ âdin fe innallâhe gafûrun rahîm(rahîmun) - Allah, size ancak leş, kan, domuz eti ve Allah'tan başkası adına kesileni haram kıldı. Ama kim mecbur olur da istismar etmeksizin ve zaruret ölçüsünü aşmaksızın yemek zorunda kalırsa, şüphesiz ki Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir. (el-Bakara / 173, Diyanet İşleri:)" Yani burada esas olan yeterince kann akitilmasi zorunlulugudur. O halde elektrik akim ile kisa süreli bayiltma metodunu kesim öncesi uygulamak bu anlamda ki dini inanclarimiza aykiri degil bilakis uygunluk arz eder. Unutulmasin ki elektrik soku sadece gecici bayilmaya yol acar ve öldürmez. Bu durum da bogazi kesilerek öldürelen hayvan aci ve izdirap cekmeyecektir. Özellikle bir cok cevre tarafindan dillendirilen "Kanin akitilmasi" gerekliligi bayiltilmis hayvan da ayni sekilde ortaya konulacaktir. Cünkü bayiltilmis hayvanin kalbi bayiltilmadan önceki fonsiyonlarina sahiptir. Ve ayni derecede kan akacaktir. Hayvanlarin kesim öncesi kisa süreli uyusturulmasi kesinlikle dini vecibeleri yerine getirmede engel degildir / olmamalidir. Özellikle islam dininde bir baska caniliya bilerek ve isteyerek zarar vermenin dogru olmadigini bir cok kaynaktan biliyoruz. Kur'an'ın konuya verdiği öneme paralel olarak, Hz. Peygamber'in de hayvanların korunması, onlara merhamet ve şefkat gösterilmesi konusuna çok önem verdiğini cok iyi bilmekteyiz.. Onun hayvanlara şefkat gösterilmesi, korunması, eziyet edilmemesi, aşağılanmaması konularında gösterdiği titizlik gerçekten de dikkat çekicidir. Hayvan Sevgisi ile ilgili bazi ayet ve hadisler: "Nihayet Karınca vâdisine geldikleri zaman, bir karınca: Ey karıncalar! Yuvalarınıza girin; Süleyman ve ordusu farkına varmadan sizi ezmesin! dedi " (en-Neml / 18) "Rabbin bal arısına: Dağlardan, ağaçlardan ve insanların yaptıkları çardaklardan kendine evler (kovanlar) edin " (en-Nahl / 68) "O gün insanlar yayılmış kelebekler gibi olurlar " (el-Karia / 4) "Nefsanî arzulara, (özellikle) kadınlara, oğullara, yığın yığın biriktirilmiş altın ve gümüşe, salma atlara, sağmal hayvanlara ve ekinlere karşı düşkünlük insanlara çekici kılındı Bunlar, dünya hayatının geçici menfaatleridir Halbuki varılacak güzel yer, Allah'ın katındadır " (Al-i İmran / 14) (Bir kadın, bir kediyi hapsedip, yiyecek içecek vermedi. Bir şey bulup yemesi için de serbest bırakmadı. Kedi öldü, kadın da bu yüzden Cehenneme müstahak oldu.) [Buhari] (Susuz bir mümin, kuyuya inip su içti. Bir köpek de kuyunun ağzında susuzluktan bitkin vaziyette bekliyordu. O kimse, bu hayvana acıyıp, ayakkabısı ile köpeğe su verdi. Bu hareketten Allahü teâlâ razı oldu. O kimseyi Cennete koydu.) [Müslim] (Yerdeki mahluklara acımayana, gökteki melekler acımaz.) [Taberani] "Merhametli olanlara Rahman (yani merhamet sahihi olan Allah) merhamet eder. Yerde olanlara merhametli olun ki, gökte olanlar da (melekler) size rahmet etsin.[37] "Haksız olarak bir serçeyi öldürenden, Cenab-ı Hak kıyâmet gününde hesap soracaktır.[38] Kur'an'ın hayvanlarla ilgili dikkat çekici bir ifadesi de, hayvanların da "ümmet" olduklarının ifade edilmesidir. Islâmi gelenek ve literatürde özel ve önemli bir kavram olan "ümmet"in hayvanlar için de kullanılması gerçekten dikkat çekicidir: "Yeryüzünde yürüyen hiçbir hayvan ve iki kanadıyla uçan hiç bir kuş yoktur ki, onlar da sizin gibi birer ümmet olmasınlar. Biz Kitapta hiç bir şeyi eksik bırakmamışızdır. Sonra onlar Rablerinin huzuruna toplanacaktır. [35]" Kur'an'ın bazı sûrelerinin çeşitli hayvan adlarını taşıdığı görülmektedir: Bakara (Inek) Sûresi, Nahl (Ari) Sûresi, Ankebut (Örümcek) Sûresi, Neml (Karinca) Sûresi. Yani kendimiz icin oldugu kadar hayvanlar icinde aci ve izdirap cekmeme temelinde itinali davranmak hem ahlaki hemde etik bir zorunluluk olarak görülmelidir. Hayvanlarin dogru teknik ve isinin ehli kisilerce bayiltmadan kesilmesinin verecegi acinin diger öldürme yöntemlerinden daha fazla olmadigi iddialari artik hicbir bilimsel alt yapiya sahip degil ve Veteriner hekimler bayiltmadan hayvan kesmenin bir cesit iskence oldugu noktasinda hemfikirler. Gerek dini (Islam, Yahudilik) ve gerekse aliskanliklar temelinde bir cok tartismaya konu olan hayvan kesme (bayiltmadan) islemi kisaca: Ayaklari baglanmak suretiyle lateral (latus, yan tarafa) yatirilirilan hayvanin kafasi azami güc kullanmak suretiyle geriye dogru cekilmek suretiyle boyun(bogaz) kaslarinda(Mm.colli) azami gerilme saglanir. Ayni poszisyonda bogazin (Collum) yumusak dokulari diklemesine keskin bir bicakla kesilir. Kesimden hemen sonra kanin akitilmasi amaciyla arka bacaklarindan baglamak suretiyle ile askiya alinir. Kesim islemi sirasinda ilk önce deri ve boynun (bogazin) yüzey kaslari ve daha sonra da soluk ve yemek borulari ve ayni sekilde diyaframin hareketlerini saglayan (motorik) sinirler kesilir. Her operatör ve anestesiologun tecrübeleri ile ortaya koydugu ve de her bir tip ögrencisinin ögrenmek zorunda oldugu gibi trachea, larynx ve oesophagus aciya en duyarli organlardir. Bu organlardaki yaralanmalarin derin narkoz altinda bile aci hissetirebildigi ve özellikle solunum sorunlari, nabiz ve kan basincinda yükselmelere ve de EKG` lerde degisikliklere neden oldugu biliniyor. Özellikle A. carotis communis`lerdeki yaralanmalarda ortaya cikan Carotis-Sinus- Effekt vucudun bu bölgesindeki hassasligi ortaya koymaktadir. Kanin yavas akisi nedeniyle ortaya cikan thrombos ve tikanmalar devamindaki kesimlerle giderilmeye calisilmaktadir. Diyaframin motorik sinirlerinin kesilmesi ve hayvanin arka bacaklarindan askiya alinmasi neticesinde karin boslugu iceriginin diyaframa yaptigi basinc neticesinde diyaframda felc ve hareket kabiliyetinde aksama ortaya cikar. Bunun neticesinde solunum sorunlari yasayan hayvancektigi acilara ilaveten solunum yetmezliginin verdigi ölüm korkusunu yasar.Bahsi edilen solunum yetmezligi, korku ve acihissine ilaveten damarlaradan gelen kann ve yemek borusunun kesilmesi neticesinde disari cikanön mide iceriginin akcigerlere aspire olmasi ile ciddi anlamdaki bogulmalar ortaya cikabilmektedir. Bütün bunlara rahmen hayvani bayiltmadan (uyusturmadan) kesmek ! ve üstelik bütün bunlar olup biterken beyni besleyen kan akisinin da devam ettigini düsünürsek bence olayin vehameti ve acimasizligi daha acik olarak görülebilecektir. Simdiye kadar yapilan bütün bilimsel muayenelerde cok acik olarak görüldü ki bogazi kesilen hayvan kan akisi esnasinda halen bilincli oriyantasyon ve reaksiyon gücü göstermektir. Yoksa kesim sonrasi bagli ayaklari cözülen hayvanin kesilen bogazina rahmen kalkmaya cabalamasi ki. Beyin Ikisi atardanar, ikisi boyun omurlari icinden gecen ve ikiside ense kaslari icinde yer alan arter tarafindan olmak üzere üc cift damar tarafindan beslenir. Bu alti damar boynun üst bölgesinde anastomoslasir. Cünkü kafatasinin ön bölgesinde yer alan damar baglantilari arteria maxillaris zerinden olusmaktadir. Ayric kafatasinin icinde yer alan diger damar anastomoslar ense kaslari üzerinden gerceklesmektedir. Iste bu bahsi edilen damarlar boyun atardamarinin kesilse bile beynin kann ihtiyacini karsilamaya devam etmektedir. Bir takim fizyolojik veriden de bilindigi üzere vucuttaki kan kaybi beyin, kalp ve böbreklerdeki perifer kan akisi sifirlanana kadar devam eder. Ayrica hayvanin arka ayaklarindan askiya aliniyor olmasi damarlardaki orthostatik sivi basincini artirmakta ve bu durumda beyne olan kan akisini devam etmekte ve en önemlisi hayvan suurunu kaybetmiyor. Bu durum kalpten kan pompalanmasi sifir noktasina gelinceye kadar devam etmektedir. Iste bahsi edilen tüm bu olaylar dakikalarca devam etmektedir. Ve hatta 14 dakika gibi uzun bir süre devam ettigine dair cok fazla örnek söz konusu. Sonuc olarak modern Türkiye toplumunun özellikle kurban bayramlarinda ortaya cikan "baska canliya iskence cektirme kareleri" seklindeki görüntülerden kurtarilmasi humanist nedenli oldugu kadar inanclar temelindede dogru bir yaklasim olacaktir. Bunun da toplumumuzu dogru bilinclendirmeyle mümkün olabilecegini bilmek ve bilinclerimize kazimak zorundayiz. Toplumu dogru bilinclendirme temelinde ki en büyük sorumluluk ise veteriner hekimlere aittir. En icten mesleki saygilarimla R.Boztepe

• < Önceki
• Sonraki >